ANKSİYETE (KAYGI) BOZUKLUKLARI

Anksiyete (kaygı, bunaltı), korkuya benzer bir duygudur; ancak anksiyeteyi ortaya çıkaran tehlike kaynağı korkudaki gibi net değildir. Korku; gerçek olarak görülen bariz bir tehlike kaynağının varlığı karşısında yaşanan bir duygudur. Anksiyete (kaygı) ise; belirsiz, içten gelen, kaynağı belli olmayan bir tehdit veya tehlikeye karşı yaşanan bir duygudur.

Anksiyete bozukluklarının en belirgin özelliği, bireyi yetersizleştirecek kadar yoğun gerçek ve rasyonel olmayan korku veya kaygılardır.

 

Anksiyete bozukluklarının genel belirtileri arasında şunlar sayılabilir: genel bir huzursuzluk, endişeli ve gergin bir duruş, tedirginlik, çabuk irkilme ve kızma, sabırsızlık, bir sebebe bağlı olmayan kötü bir şey olacakmış hissi, kan basıncının yükselmesi, kalp atımının hızlanması, çarpıntı, kaslarda gerginlik, gözbebeklerinde büyüme, ağız kuruması, yüzde solukluk veya kızarma, terleme, nefes almada güçlük, boğazda düğümlenme, ellerde ve ayaklarda soğuma ya da karıncalanmalar.

 

Kaygı bozukluklarının tanımlanmış birçok tipi bulunmaktadır.

 

PANİK BOZUKLUK

Panik nöbetleri (panik atak) bütün kaygı bozukluklarında veya diğer ruhsal bozukluklarda ortaya çıkabilir. Panik bozukluğu ise kendiliğinden ve beklenmedik panik nöbetleri ile giden bir anksiyete bozukluğudur.

Birey, panik atağı geçirmiyorken genel durumunda bir bozukluk yoktur. Panik atağı sırasında ise birey ileri derecede endişeli ve telaşlı görünür, rahat konuşamaz ve sesi titrer. Bunların yanı sıra çarpıntı, terleme, nefes almada güçlük gibi bedensel ve fizyolojik belirtiler eşlik eder.

Panik atak sırasında kişide şiddetli bir ölüm korkusu ya da delirme ve öz denetimini yitirme korkusu vardır. Panik atak yaşadıktan sonra bireyin yaşadığı en büyük sıkıntı, yeniden panik atak geçirme korkusudur.

 

ÖZGÜL FOBİ

Özgül fobi; belirli nesnelere veya durumlara karşı duyulan aşırı korkudur. Kişinin bu korkuyu duyması için hiçbir sebep veya herhangi bir olumsuz yaşantısı yoktur. Örümcek, kedi, köpek, hamam böceği, kan, karanlık, fırtına, kapalı yer ve yükseklik fobileri en sık rastlanan özgül fobilerdir. Bu özgül nesneler ve durumlar olmadıkça bireyin herhangi bir rahatsızlık belirtisi yoktur. Bunlardan uzak olduğu sürece kişinin yaşamı etkilenmemektedir. Sadece fobi nesnesi veya durumuyla karşılaşınca panik derecesinde korku ortaya çıkmaktadır. Kişi bu nesne ve durumlarla nerede, nasıl karşılaşabileceğini inceler ve bu durumlardan kaçınarak kendini sıkıntıdan korumaya çalışır.

 

SOSYAL FOBİ

Sosyal fobi; toplum içerisinde konuşurken veya herhangi bir eylemde bulunurken kızarma, terleme, ellerin titremesi, kendini küçük düşürecek yanlış bir şey yapma korkusu olarak tanımlanır. Bu sebeple birey topluluk içerisine girmekten kaçınır. Yaşadığı belirtilerin ve korkularının toplum içerisinde herkes tarafından fark edileceğinden korkar. Topluluk içerisine girmek zorunda kaldığı durumlarda yoğun anksiyete yaşar.

 

AGORAFOBİ

Agorafobi; bireyin istemediği bir durumla (örneğin, panik atak) karşılaştığında kaçmasının veya yardım almasının zor olacağı yerlerde bulunmaktan kaçınmasıdır. Kişi, yalnız başına kalmaktan, tek başına sokağa çıkmaktan veya kalabalık yerlerde bulunmaktan kaçınabilir, korkabilir.